Bestel NOX
05 juni 2019

Slapen in de lucht?

Sommige vogels reizen vliegen vele etmalen door op weg naar hun verre bestemming, blijven deze vogels al die tijd wakker? Eerder hebben we al gesteld dat slaap een primaire levensbehoefte is. Waarom precies, dat weten we niet, maar we merken het meteen als we een nacht niet goed geslapen hebben. Hoe kan het dan dat sommige vogels nachten achtereen doorvliegen en dan ook nog op de juiste plaats van bestemming aankomen?

 

TUSSENDOORTJE
In Nacht Doorhalen? Geen Ramp – Wel een Ramp? hebben we gezien dat al een nacht niet slapen gevolgen heeft voor ons welzijn. Twee keer per jaar vliegt de kleine witkruingors (white crowned sparrow), zo’n 4300 kilometer van Alaska naar Zuid California. Deze vogeltjes kunnen 7 dagen en nachten achtereen doorvliegen. De schrijver Jonathan Crary vertelt dat het Amerikaanse leger veel onderzoek naar deze vogel heeft verricht. Zou het niet handig zijn om soldaten te hebben die weken achter elkaar zonder slaap kunnen? En oorlog gerelateerde uitvindingen vinden onvermijdelijk hun weg naar een bredere sociale sfeer. Dus daarna de werknemers? En consumenten? Volgens Crary is slaap is het laatste obstakel wat het kapitalisme nog niet overwonnen heeft.

 

TERUG NAAR DE VOGELS
Maar goed, terug naar de vogels. Met welke doeleinden dan ook, er is veel onderzoek gedaan naar de vogels en hun slaappatroon tijdens de migratietijd. Onderzoekers hebben aangetoond dat vogels, ook wanneer ze in gevangenschap leven, in de migratietijd minder slapen. Ze zijn s´nachts rusteloos en in het geval van de witkruingors slapen ze nog maar 1,4 uur per 24 uur (2014 Rozell). Desondanks presteren de vogels goed, zelfs beter dan wanneer ze veel slapen: in fact rates of responding were elevated during the migratory period, effects opposite to those routinely observed following enforced sleep deprivation (2014 Rozell).

 

HOE KAN DAT?
Niels Rattenborg de leider van de Avian Sleep Research Group in de Max Planck Institute for Ornithology in Seewiesen heeft al meer dan twee decennium onderzoek gedaan naar deze kwestie. Hij suggereert dat de vogels in een toestand van unihemispheric slow-wave sleep (USWS) verkeren. Kort door de bocht houdt dit in dat de ene helft van de hersenen in een diepe slaap verkeert en de andere helft wakker is. Naast vogels, vertonen onder andere dolfijnen, zeehonden en zeekoeien dit gedrag. Team Rattenborg heeft verder onderzoek naar fregatvogels gedaan, deze vogels slapen 42 minuten per 24 uur en vaak slapen ze niet langer dan 12 seconde achtereen. Hoe de fregatvogels compenseren voor de negatieve gevolgen van een tekort aan slaap blijft een mysterie. Ook weten de wetenschappers niet waarom het voor mensen onmogelijk is om slaap te onderdrukken zonder negatieve gevolgen. Conclusie, lig er vooral niet wakker van en slaap lekker.

Snoozing in the sky,

NOX

 

Bronnen

ROZELL, N. (2014). Migrating Alaska sparrow perform despite lack of sleep.

http://www.gi.alaska.edu/alaska-science-forum/migrating-alaska-sparrow-perform-despite-lack-sleep

 

MAIER, E. (2016). Snoozing between the skies and Earth. https://www.orn.mpg.de/3742636/news_publication_10783234?c=2168

 

RATTENBURG, N., et al. (2004). Migratory Sleeplessness in the White-Crowned Sparrow (Zonotrichia leucophrys gambelii).

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC449897/

Terug