Bestel NOX
16 januari 2018

Ochtend- of avondmens?

Ben jij zo iemand die ’s ochtends zijn bed niet uit te branden is, pas in de loop van de dag tot iets in staat is, ’s avonds opbloeit en pas diep in de nacht gaat slapen? Of spring je liever ’s morgens om vijf of zes uur je bed uit en ga je direct aan de slag, maar dan wel ’s avonds om een uur of acht zijn opgebrand en om negen uur gaan slapen? Het zijn de extremen van de ochtend- en de avondmens. Ook hier speelt de biologische klok een belangrijke rol.

OCHTEND OF AVOND?
In de blogpost Boven de Natuur? hebben we uitgelegd dat ook wanneer we in een grot leven en zodoende geïsoleerd van de buitenwereld zijn de meesten ritmen in ons lichaam gewoon doorgaan. Alleen duurt ons circadiane ritme dan langer omdat deze niet meer gesynchroniseerd wordt met invloeden van buitenaf: zoals het ondergaan van de zon.

Experimenten met ochtend en avondmensen lijken aan te tonen dat beide groepen zich anders verhouden ten opzichte van de afwijking van het circadiane ritme. Ochtendmensen hebben een omlooptijd die dicht tegen de 24 uur aan ligt, avondmensen daarentegen wijken af in de richting van 25 uur (Rietveld en Mijer). Mensen met een interne klok, die er dus duidelijk langer over doet om rond te komen, zijn avondmensen.

AVOND
Als avondmensen op een ‘normale’ tijd naar bed gaan, liggen ze vaak nog uren wakker. Dit lijkt op slapeloosheid, maar het is een stoornis waarbij de biologische klok niet gelijk loopt met die van de meerderheid van de mensen. Dit wordt pas echt een probleem als werk of omgeving een ander ritme vereisen.

PUBERS
Onderzoek heeft aangetoond dat pubers veelal avondmensen zijn omdat hun eigen ritme gemiddeld langer dan 24 uur is. Maar naarmate mensen ouder worden, worden ze langzaam maar zeker ochtendmensen, omdat het eigen circadiaanse ritme gemiddeld korter wordt (Rietveld & Meijer, 2006: 31). (Huijers). Zoals eerder gezegd komen avondmensen pas later op gang. Met de conclusie dat veel pubers avondmensen zijn wordt er op sommige middelbare scholen besproken of belangrijke toetsen niet beter later op de dag kunnen plaatsvinden en de lesuren die beter later op de dag kunnen beginnen (De Vries).  

Hoogleraar neurofysiologie Joke Meijer stelt dat het niet helpt om de lesuren te verschuiven naar latere tijden. Ze stelt dat: Een uurtje later beginnen net als wintertijd werkt. `Even is het een verademing voor avondmensen om wat later op te staan, maar het went al gauw. Het is beter om de nachtrust niet te verstoren door ge-app en ander fel licht.

 

Bronnen

Rietveld en Meijer. (2006). Onze ingebouwde klokken hoe wij deel uitmaken van de ritmen in de natuur. http://www.biomaatschappij.nl/wordpress/wp-content/uploads/2016/05/De-24-uurs-mens.pdf

 

De Vries, M. (2014). Tiener voelt school als Nachtdienst. Trouw. https://www.trouw.nl/home/tiener-voelt-school-als-nachtdienst~ac256190/

Cartens, N. Waarom begint school om half negen? https://operation.education/onderwijsvraag-12-waarom-begint-school-om-half-negen/

Terug