Bestel NOX
12 januari 2018

Melatonine en Slaap

*NOX bevat geen melatonine

Hard werken, hard feesten, hard studeren; er zijn heel wat externe factoren te bedenken die ervoor zorgen dat we uiteindelijk moe worden. Maar ook al doen we helemaal niks, dan worden we toch moe. Melatonine is een stofje die ons lichaam zelf aanmaakt en die daarvoor zorgt. Deze stof heeft ook een absurde geschiedenis: wat ooit begon met de ontdekking dat de huid van kikkers bleker werd na gedompeld te zijn geweest in een vat met pijnappelklierextracten van koeien. Lees verder als je wilt weten welke rol melatonine speelt, hoe het ooit ontdekt is en waarom kunstlicht ons circadiaans ritme kan ontregelen.

WAT IS MELATONINE?
De volledige naam van melatonine is: N-Acetyl-5-methoxytryptamine. Melatonine is een hormoon en een hormoon is een stofje die je lichaam zelf aanmaakt om allerlei functies te regelen en processen te beïnvloeden. Melatonine is dus een lichaamseigen stof. De stof wordt onder invloed van licht aangemaakt in de pijnappelklier, ook wel epifyse genoemd. Dit kliertje is zo groot als een gedroogde erwt en bevindt zich midden in de hersenen. Melatonine is onder andere betrokken bij de regulatie van het circadiaans ritme, onze lichaamstemperatuur, immuun activiteit en het heeft een slaap regulerend effect: het zorgt ervoor dat je s´avonds moe wordt.

HOE DAN? MELATONINE & LICHT
De pijnappelklier is een fotosensitief orgaan, wat betekent dat het orgaan gevoelig voor licht is. Zodra er minder licht op het netvlies valt, wordt vanuit het oog een signaal doorgegeven naar de pijnappelklier, die serotonine* door middel van methylering omzet in melatonine. Met andere woorden, wanneer het gaat schemeren en donker wordt, gaat de productie van melatonine omhoog waardoor je slaperig wordt. Het melatonine niveau is in het begin van de nacht hoog. Dat is het moment dat serotonine het laagst is. Overdag is serotonine hoog. Het daglicht maar ook kunstlicht gaan de productie van melatonine tegen. Als je een te laag serotonine gehalte hebt, dan kan het lichaam ook niet voldoende melatonine aanmaken. Dit verklaart waarom mensen met een depressie, wat meestal het gevolg is van een te laag serotonine gehalte, vaak ook slaapproblemen hebben (Nemokennislink).

GESCHIEDENIS
Voor een lange tijd werd gedacht dat de pijnappelklier een rudimentair orgaan was. Dat betekent dat de orgaan overbodig zou zijn, net zoals de blindedarm. Er was ooit een geleerde genaamd Aaron Lerner. Het verhaal vertelt dat hij zocht naar een stof die de huid van de mens lichter maakte. In het begin van de tweede helft van de 20ste eeuw stuitte hij op een artikel wat vertelde dat de huid van kikkers bleker werd over een na gedompeld te zijn geweest in een vat met pijnappelklierextracten van koeien (Lerner, Case & Takahashi). Nader onderzoek toonde aan dat een bepaalde stof in het extract zorgde voor deze kleurverandering. De stof werd gedoopt N-acetyl-5-methoxytryptamine en kreeg als meer gangbare naam melatonine. Mela- van het huidpigment producerende melanine en –tonine omdat de stof een afgeleide is van serotonine (Van der Heuvel en Hoven).

KUNSTLICHT
Blootstelling aan kunstlicht remt de aanmaak van melatonine. Bij kunstlicht kun je denken aan smartphone, laptop en televisie. We zitten steeds vaker achter een beeldscherm en de schermen komen ook steeds dichterbij. In plaats van op de bank zitten en tv kijken, liggen we in bed met een smartphone voor onze neus. Ik lig nu ook in bed terwijl ik nog eventjes deze blogpost herlees voordat die morgen online gaat. Het blauwe licht van mijn laptop scherm zorgt ervoor dat de melatonine productie geremd wordt. Hoewel ik een doorgaans probleemloos slaper ben hebben beeldschermen veel invloed op mijn nachtrust. Mijn systeem staat op wakker. Ik voel me nog steeds niet moe terwijl het al 00:15 is en ik vanochtend om 07:00 ben opgestaan.

03:00
Het is weer veel te laat geworden. Nu niet aan de tekortschietende nachtrust denken want daar val ik al helemaal niet in slaap van. Morgen stap ik weer zonder laptop mijn bed in.

 

Slaap lekker,

Dominique
NOX

 

*serotonine: serotonine is een neurotransmitter met een belangrijke rol in onze hersenchemie. Als neurotransmitter regelt serotonine stemmingen en gedrag en reguleert het de activiteiten van vele andere neurotransmitters waaronder noradrenaline, dopamine, en endorfinen. Diverse pijnverminderende en stemmingsverbeterende effecten van serotonine worden mogelijk te weeg gebracht doordat serotonine zorgt voor een verhoogde productie en afgifte van endorfinen.

 

 

Bronnen

 

LERNER, B. A., CASE, J., &  TAKAHASHI, Y. (1960). `Isolation of Melatonin and 5-Methoxyindole-3-acetic Acid from Bovine Pineal Glands´. The Journal of Biological Chemistry, Vol. 235, No. 7. https://pdfs.semanticscholar.org/4c98/55d3cd0e4dd10c7f8a876aa546ebb706d65f.pdf

 

HEUVEL VAN DER, N. J., & HOVEN, J. (2002). Melatonine. Ervaringen van gebruikers. s.n.

https://www.rug.nl/research/portal/files/14439098/Melatonine.pdf

 

http://www.verminderstraling.nl/pdf/MelatonineSerotonine.pdf

Terug